ТӀасияб борхиялъул рагьарал

ТІасияб борхиялъул рагьарал ккола кІалъалел мацІазда хІалтІизарулел рагьарал гьаркьал. Гьеб класс баян гьабулеб тӀабгӀ ккола мацІ кІванагІан хвенехалде гІагарлъи, амма каламалъул нух чІчІедерлъизабичІого.

Бокьараб конкретияб мацІалъул фонологиялъул контексталда, тІасияб борхиялъул рагьараллъун ккола бокьарал, гьоркьохъеб борхиялъулаздаса тІадегІан ругел, ай, тІасияб-гьоркьохъеб борхиялъулги, тІасияб борхиялъул хІалуцинчІелги рагьарал рикІкІун рукІине бегьула тІасияб борхиялъул рагьаралъун.

Халкъаздагьоркьосеб фонетикияб алипбаялда жидее хасал ишараби ругел тІасияб борхиялъул рагьарал руго хадусел анлъгоял:

  • тІасияб борхиялъул цебесеб кьералъул лабиаллъичІеб рагьараб [i]
  • тІасияб борхиялъул цебесеб кьералъул лабиаллъараб рагьараб [y]
  • тІасияб борхиялъул гьоркьохъеб кьералъул лабиаллъичІеб рагьараб [ɨ]
  • тІасияб борхиялъул гьоркьохъеб кьералъул лабиаллъараб рагьараб [ʉ]
  • тІасияб борхиялъул нахъисеб кьералъул лабиаллъичІеб рагьараб [ɯ]
  • тІасияб борхиялъул нахъисеб кьералъул лабиаллъараб рагьараб [u]

Лабиаллъарал рагьаразе, лабиаллъи цутІи яги данде къай кеялда бан, ХФА-ялъул гІечІо цоккурал ишараби. Ва амма дунялалъул мацІазул транскрипциялда бугеб тенденция ккола тІадегІан бугеб халип хІалтІизаби.

Руго гьединго ХФА-ялда жидее хасал ишараби гьечІел тІасияб борхиялъул рагьарал.

  • тІасияб борхиялъул цебесеб кьералъул цутІараб рагьараб [ʉ̟] (yʷ)
  • тІасияб борхиялъул гьоркьохъеб кьералъул экзолабиалияб рагьараб [ÿ] (ɏ)
  • тІасияб борхиялъул нахъисеб кьералъул экзолабиалияб рагьараб [ɯᵝ] (u͍)

Цогидал тІасияб борхиялъул рагьаразе бегьула транскрипция гьабизе релятивияб артикуляциялъул жал аскІор ругел рагьаразеги хІалтІизарулел диакритиказул кумекалдалъун, мисалалъе ⟨⟩ яги ⟨ɪ̝⟩ гІадал цере гІагаразде гІагарал гургинлъарал рагьаразе.

Copyright