13 шорыкйол

шорыкйол
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
             
2021 ий

13 шорыкйол (13 январь) — григориан кечышот почеш идалыкын 13-шо кечыже. Идалык пытыме марте 352 (кужемдыме ийлаште — 353) кече кодеш.

  • Россий савыктышын кечыже (Россий печать кече).
  • Литвасе эрыкым аралыше-влакын кечышт.
  • Католик-влакын: Иларий,Мунго.
  • Христиан-влакын: Вусирис, Гавдентий, Гаий, Геласий, Досифей, Ириней, Мартина, Мелания, Михаил, Нема, Олимпиодор, Пётр, Саламин

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 13 кечысе событий-влак

XIX курым марте

  • 1703 — Моско олаште "Петербургские ведомости" газетын икымше номерже савыкталтын. Российын икымше газетыже лийын. Тиде событийлан 1992 ийыште Российыште Савыктышын кечыже пайремым пеҥгыдемденыт.

XIX курым

  • 1813 — Александр I кугыжан вуйлатыме император сарзе войскаже Михаил Илларионович Кутузовын вуйлатымыж почеш НЕман эҥерым вонченыт. Европам НАполеонын армийже дечын эрыктымаш тӱҥалын.
  • 1840 — Нью Йорк ола гычын американ флаг йымалне кайыше "Левингстон" пароход туткарыш логалын. Кугу пожарлан кӧра 140 еҥын ӱмыржо лугыч лийын.
  • 1898 — француз возышо Эмиль Золя француз Правительствылан Дрейфусын пашаж шотышто вуйшиймашым колтен.

XX курым

  • 1905 — Рига олаште пашазе-влакын пуламырлан кӧра шуко еҥым пуштыныт.
  • 1915 — Италийысе Авецанно воктене мланде чытырнымаш лийын. 30 тӱжем утла ен колен.
  • 1935 — Саарский областьыште референдум эртен. Тушто Германий деке ушнаш пунчалым пеҥгыдемденыт.
  • 1945 — Совет Армий фашист Германий ваштареш Эрвел Прусский операцийым тӱҥалын.
  • 1953 — СССРыште "Дело врачей" шотышто арестоватлымаш тӱҥалеш.
  • 1970 — Нигерийыште граждан сар мучашлалтын.
  • 1990 — Арменийысе БАку олаште пуламыр тӱҥалын.
  • 1991 — Россий сарзе вий штурм дене Вильнюсысо телестудийым налеш. Литваште Эрыкым аралыше-влакын кечышт семын палемдалтеш.

XXI курым

  • 2001 — Сальвадорышто мланде чытырнымаш лийын.
  • 2007 — Моско оласе Донской монастырьыште генерал Каппельын капшым тойымо.
  • 2010 — Гаитиште шучко мланде чытырнымаш лийын.

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 13 кечынже шочшо-влак

XIX курым марте

  • 1779 — Елизавета Павловна, руш императрица, Александр I пелашыже.

XIX курым

  • 1827Николай Бекетов, химий динамикын, физический химийым негызлыше шанчыеҥ.
  • 1807Алексей Дмитриевич Галахов, руш литературын историкше.
  • 1859Морис Палеолог († 1944), француз дипломат, Октябрь революций годым Российыш француз посол лийын.
  • 1864Вильгельм Вин, немецкий физик, 1911 ийыште Нобелевский премийын лауреатше.
  • 1872Георгий Иванович Гурджиев, кавказ философ-мистик
  • 1878Шульгин, Василий Витальевич, русский националист , публицист. Россий Империй Кугыжаныш Думын депутатше,монархист Ошо -влакын лидерже.
  • 1883Валериан Михайлович Васильев (Ӱпымарий), сотыеҥ, шанчызе-энциклопедист, литератор, филологий шанче доктор (1957), этнограф, фольклорист, почеламутчо, туныктышо, музыковед, кусарыше.
  • 1898Василий Васильевич Ванин, руш совет театр да кинон СССр калык артист.
  • 1899Лев Владимирович Кулешов, советский кинорежиссёр, кинотеоретик

XX век

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 13 кечынже колышо-влак

XX курым марте

  • 1599Эдмунд Спенсер английысе Возрождений пагытын поэтше.
  • 1869Павел Обухов, металлург, пушка проектым ыштен,Обуховский заводым негызлыше

XX курым

  • 1904Василий Львович Величко, руш писатель, публицист, литератор.
  • 1906Александр Степанович Попов, руш физик-изобретатель, "Радион ачаже"
  • 1909Иван Забелин, руш историк, археолог.
  • 1910Эндрю Джексон Дэвис, шинчанужшо, американ спиритизмым негызлен
  • 1916Сергей Уточкин, руш воздухоплаваний шанчын пионерже.
  • 1923Теодюль Рибо, француз академик , психолог.
  • 1941Джеймс Джойс,Ирландийысе возышо.
  • 1948Соломон Михайлович Михоэлс, кугыжаныш еврей театр вуйлатыше
  • 1978Морис Карем, Бельгийысе поэт, 60 наре почеламут сборникын авторжо.
  • 1982Марсель Камю, француз режиссер, сценарист.
  • 1987Анатолий Васильевич Эфрос, театр режиссёр
  • 1987Игорь Владимирович Ильинский, кино да театр актёр, СССР калык артист.
  • 1988Цзян Цзинго, Тайвань калык еҥ

Васлийын касше.

  • Васлийын кастене кава шӱдыран саска емыж лыҥ лиеш.
  • Васлийын йӱдым мардеж кечывалвел могырым пуа гын, идалык шокшо да вӱдыжго лиеш, касвел могырым — шӧр да кол шуко лиеш, эрвел могырым — олма лектышым вучыман.
  • Тиде кечын лум лумеш да леве — кеҥеж ночко лиеш.
  • Пушеҥгыште пӧрш шуко — мӱй тич лиеш.


Other Languages

Copyright