Eugeniusz IV

Eugeniusz IV
Eugenius Quartus
Gabriele Condulmaro
Papież
Biskup Rzymu
Ilustracja
Herb Eugeniusz IV
Kraj działania  Państwo Kościelne
Data i miejsce urodzenia między 24 lutego 1383, a 23 lutego 1384
Wenecja
Data i miejsce śmierci 23 lutego 1447
Rzym
Miejsce pochówku ?
Papież
Okres sprawowania 3 marca 1431 – 23 lutego 1447
Biskup Sieny
Okres sprawowania 30 grudnia 1407 – 9 maja 1409
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Kanonicy regularni S. Giorgio in Alga
Śluby zakonne 1400
Nominacja biskupia 30 grudnia 1407
Sakra biskupia 1408
Kreacja kardynalska 9 maja 1408
Grzegorz XII
Kościół tytularny San Clemente
Pontyfikat 3 marca 1431

Eugeniusz IV (łac. Eugenius IV, właśc. Gabriele Condulmaro CanReg; ur. między 24 lutego 1383 a 23 lutego 1384[1] w Wenecji, zm. 23 lutego 1447 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 3 marca 1431 do 23 lutego 1447[3].

Urodził się w Wenecji ok. 1383 roku, w zamożnej rodzinie[3]. W młodości został kanonikiem regularnym S. Giorgio in Alga[4], jednak dzięki bliskiemu pokrewieństwu z Grzegorzem XII (Gabriele był jego siostrzeńcem[2][4]) błyskawicznie awansował w hierarchii kościelnej[3]. Grzegorz XII mianował go biskupem Sieny, a 9 maja 1408 roku kardynałem prezbiterem[3] San Clemente[4].

Uczestniczył w obradach soboru w Konstancji[3]. Decyzją Marcina V został legatem w Marchii Ankony (1420) oraz Bolonii (1423/24)[3][4].

  Osobny artykuł: Konklawe 1431.

Kardynałowie zebrani na konklawe, uzgodnili że nowy papież ma przeprowadzić sobór w Bazylei oraz zapewnić współpracę w kolegium kardynalskim[3]. 3 marca 1431 roku został wybrany na Stolicę Piotrową i przybrał imię Eugeniusza IV[2]. Już w dzień po intronizacji, uznał te uzgodnienia za wymuszone[3].

23 lipca 1431 roku otworzył sobór w Bazylei, zwołany jeszcze przez Marcina V, jednak decyzje tam podjęte stanowczo osłabiły jego pozycję[3]. Eugeniusz IV sobór rozwiązał i zapowiedział, że w ciągu półtora roku zwoła kolejny[2]. Kardynałowie, pod przewodnictwem Giuliano Cesariniego, byli niezadowoleni z takiego przebiegu wydarzeń i nie przerwali obrad, podpierając się uchwałami soboru w Konstancji[2]. Dwuletni spór został zakończony za pośrednictwem koronowanego na cesarza Zygmunta Luksemburskiego – ostatecznie, Eugeniusz IV uznał sobór w Bazylei za legalny[3].

Rebelia

W maju 1434 wybuchła antypapieska rebelia wywołana ograniczeniami uprawnień kardynałów i odebraniem majątków kościelnych rodzinie Colonnów, spokrewnionej z Marcinem V[3]. Ponadto okupację obszarów prowadził kondotier Francesco Sforza[3]. Eugeniusz IV uciekł do Florencji, a stamtąd, dzięki pomocy rządzącej Toskanią rodziny Medyceuszy, przez dziewięć lat rządził Kościołem[3].

Sobór w Ferrarze

18 września 1437, Eugeniusz IV przeniósł obrady soboru do Ferrary, gdzie zjechać mieli dostojnicy bizantyńscy, w celu zaproponowania pojednania między Kościołami oraz z prośbą o pomoc w walce przeciw Turkom Osmańskim[3]. Obrady z powodów finansowych i niebezpieczeństwa zarazy przeniesiono 10 stycznia 1439 do Florencji[2]. 6 lipca 1439 zawarto unię kościelną z Kościołem prawosławnym, co bardzo podbudowało wizerunek papieża[2]. Bizantyńczycy uznali prymat papieża i poprawność formuły Filioque, o pochodzeniu Ducha Świętego od Ojca i od Syna[3]. W 1443, sobór został przeniesiony do Rzymu[2]. Dodatkowo Eugeniusz zawarł porozumienia z jakobitami (1444), monoteletami i nestorianami (1445)[2]. Kardynał Cesarini zorganizował przeciw Turkom krucjatę, której przewodził król Polski i Węgier Władysław III Warneńczyk. Wyprawa ta zakończyła się klęską w bitwie pod Warną 10 listopada 1444[3].

Tymczasem w Bazylei pozostali zbuntowani kardynałowie ogłosili 25 czerwca 1439 roku, Eugeniusza IV heretykiem, z powodu przeniesienia soboru[2]. Zdetronizowali papieża (który wówczas ich ekskomunikował) i wybrali antypapieżaFeliksa V, a wyższość soboru nad papieżem uznali za prawdę wiary[2]. Nowy antypapież nie miał jednak wielu zwolenników, a jedyny sojuszniczy obszar – Neapol – został odebrany przez Eugeniusza, poprzez obietnicę władzy, złożoną Alfonsowi V[3]. Dzięki tym działaniom, papieżowi udało się we wrześniu 1443 powrócić do Rzymu[3].

Ostatnie lata

Eugeniuszowi IV nie udało się doprowadzić do zakończenia wojny stuletniej, a jego proniemiecka polityka spowodowała, że Karol VII ogłosił tzw. sankcję pragmatyczną – był to zbiór dekretów ograniczających władzę papieża[3]. Jednak dzięki staraniom Eneasza Piccolominiego, Eugeniuszowi udało się w 1445 zawrzeć porozumienie z elektorami niemieckimi i nowym królem Fryderykiem III[3].

Zmarł 23 lutego 1447 roku i został pochowany w Rzymie w kościele S. Salvatore in Lauro.

  • Poczet papieży Michał Gryczyński
  • Paweł Janowski, Laetentur caeli, bulla papieża Eugeniusza IV z 6 lipca 1439 roku, [w:] Encyklopedia Katolicka, Lublin 2004, t. X, kol. 364-365.
  • Pope Eugene IV (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-03-09].


Copyright