Język azerski

Azərbaycan dili
آذربايجان ديلی
Obszar Azerbejdżan, Iran, Gruzja, Rosja i inne
Liczba mówiących 32 miliony
Pismo/alfabet arabskie, łacińskie, kiedyś cyrylica
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy Azerbejdżan
Kody języka
Kod ISO 639-1 az
Kod ISO 639-2 aze
Kod ISO 639-3 aze
IETF az
Glottolog azer1255
Ethnologue aze
GOST 7.75–97 азе 025
WALS aze
SIL aze
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku azerskim
Wikipedia w języku południowoazerskim
Słownik języka azerskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Obszar zamieszkiwany przez ludność posługującą się językiem azerskim.

Język azerski (także: język azerbejdżański[1][2], azer. Azərbaycan dili, Azərbaycan türkcəsi / ترکی آذربایجانی) – język należący do grupy języków tureckich, używany głównie w Azerbejdżanie, północno-zachodnim Iranie, we wschodniej Turcji, a także w Gruzji, Armenii, Kazachstanie oraz na obszarze Federacji Rosyjskiej.

Wyróżnia się dwie odmiany języka azerskiego: północnoazerską i południowoazerską. Powstanie obu tych odmian wiąże się z odmiennymi losami politycznymi ludności azerskiej, zamieszkującej dawny ZSRR oraz północny Iran.

Odmiana północnoazerska przez długi czas (od 1828 r.) znajdowała się pod silnym wpływem języka rosyjskiego, jako języka urzędowego Cesarstwa Rosyjskiego a później ZSRR (w latach 1934–1992 był nawet zapisywany cyrylicą), natomiast odmiana południowa ulegała wpływom języka perskiego, zawiera więcej zapożyczeń perskich i arabskich, a do jej zapisu stosuje się pismo arabskie.

Różnice między obiema odmianami języka azerskiego, choć znaczne, nie uniemożliwiają porozumiewania się między przedstawicielami obydwu tych grup.

 Osobny artykuł: Alfabet azerski.

Język azerski aż do lat 20. XX w. był zapisywany alfabetem arabskim. W 1922 r. wprowadzono jako obowiązujący zmodyfikowany alfabet łaciński, przyjęty w późniejszym czasie przez większość zamieszkujących Kaukaz ludów, kształtujących dopiero swoje piśmiennictwo. Stworzony na potrzeby języka azerskiego alfabet został w 1928 r. przejęty z pewnymi modyfikacjami dla zapisywania języka tureckiego.

W Azerbejdżanie natomiast, łacinkę wycofano już w 1938 r. zastępując ją cyrylicą, opartą na rosyjskiej. Azerska cyrylica pozostawała w użyciu jako jedyny oficjalny alfabet do 1992 r., kiedy to m.in. dzięki działalności prezydenta Əbülfəza Elçibəya podjęto projekt ponownego wprowadzenia alfabetu łacińskiego. Proces przechodzenia na łacinkę trwał ponad dziesięć lat, ponieważ aż do 1 stycznia 2003 r. w użyciu były dopuszczone obydwa alfabety. Cyrylica jest oficjalnie używana w Republice Dagestanu (Rosja), w której język azerski jest jednym z 14 języków oficjalnych.

Azerowie zamieszkujący północno-zachodni Iran (tzw. Azerbejdżan Irański) posługują się alfabetem arabskim dla zapisywania swojego języka, jednak pisownia nie jest standaryzowana.

Arabski Cyrylica Łaciński Wymowa IPA
А а A a ɑː
Б б B b b
Ҹ ҹ C c ʤ
چ Ч ч Ç ç ʧ
Д д D d d
Е е E e ɛ
ع Ә ә Ə ə æ
Ф ф F f f
گ Ҝ ҝ G g ɡʲ
Ғ ғ Ğ ğ ɣ
ﺡ, ﻩ Һ һ H h h
Х х X x x
ی Ы ы I ı ɯ
ی И и İ i ɪ
ژ Ж ж J j ʒ
ک К к K k k
Г г Q q ɡ
Л л L l l
М м M m m
Н н N n n
О о O o ɔ
Ө ө Ö ö œ
پ П п P p p
Р р R r r
ﺙ, ﺱ, ﺹ С с S s s
Ш ш Ş ş ʃ
ﺕ, ﻁ Т т T t t
У у U u u
Ү ү Ü ü y
В в V v v
ی Ј ј Y y j
ﺫ, ﺯ, ﺽ, ﻅ З з Z z z
Cyfra Liczebnik główny Liczebnik porządkowy
0 sıfır (brak)
1 bir birinci
2 iki ikinci
3 üç üçüncü
4 dörd dördüncü
5 beş beşinci
6 altı altıncı
7 yeddi yeddinci
8 səkkiz sekkizinci
9 doqquz doqquzuncu
10 on onuncu

Other Languages

Copyright