Komisja Nadzoru Finansowego

Komisja Nadzoru Finansowego
Ilustracja
Siedziba KNF i UKNF przy ul. Pięknej 20 w Warszawie
Państwo  Polska
Data utworzenia 19 września 2006
Przewodniczący Jacek Jastrzębski
Zastępca Przewodniczącego Rafał Mikusiński
Dagmara Wieczorek-Bartczak
Budżet 216,70 mln zł (2017)[1]
Zatrudnienie 920 (2017)[2]
Adres
ul. Piękna 20
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Komisja Nadzoru Finansowego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Komisja Nadzoru Finansowego”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Komisja Nadzoru Finansowego”
Ziemia52°14′04,8″N 21°00′47,1″E/52,234667 21,013083
Strona internetowa
Budynek przy placu Powstańców Warszawy 1, w którym mieszczą się biura Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) – organ właściwy do sprawowania nadzoru nad instytucjami krajowymi w rozumieniu przepisów UE. Powołany na mocy ustawy z dnia 21 lipca 2006 o nadzorze nad rynkiem finansowym[3]. Przejęła zadania zniesionej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych. Wbrew powszechnej opinii KNF nie jest centralnym organem administracji rządowej bowiem ustawa nie wskazuje na taką pozycję tego organu[4].

Komisja i Przewodniczący Komisji wykonują swoje zadania przy pomocy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF). Pracami UKNF kieruje Przewodniczący KNF i jego dwaj zastępcy[5].

Siedziba KNF i UKNF znajduje się przy ul. Pięknej 20, biura UKNF mieszczą się także przy placu Powstańców Warszawy 1.

Nadzór nad działalnością Komisji sprawuje Prezes Rady Ministrów.

  • Sprawowanie nadzoru nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym, emerytalnym, nadzór nad instytucjami płatniczymi i biurami usług płatniczych, instytucjami pieniądza elektronicznego oraz nad sektorem kas spółdzielczych
  • Podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego, ubezpieczeniowego i emerytalnego
  • Podejmowanie działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności
  • Podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku finansowego
  • Udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym
  • Stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów między uczestnikami rynku finansowego, w szczególności sporów wynikających ze stosunków umownych między podmiotami podlegającymi nadzorowi Komisji a odbiorcami usług świadczonych przez te podmioty

Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór w następującym zakresie:

  • nadzór bankowy, sprawowany zgodnie z przepisami:
    • ustawy – Prawo bankowe[6],
    • ustawy o Narodowym Banku Polskim[7]
    • ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających[8];
  • nadzór emerytalny, sprawowany zgodnie z przepisami:
    • ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych[9],
    • ustawy o pracowniczych programach emerytalnych[10],
    • ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego[11]
    • ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym[12];
  • nadzór ubezpieczeniowy, sprawowany zgodnie z przepisami:
    • ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej[13],
    • ustawy o dystrybucji ubezpieczeń[14],
    • ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich[15],
    • ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych[16],
  • nadzór nad rynkiem kapitałowym, sprawowany zgodnie z przepisami:
    • ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 328),
    • ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 2080),
    • ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. z 2020 r. poz. 95),
    • ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 312),
    • ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym[17],
  • nadzór nad instytucjami płatniczymi i biurami usług płatniczych (a także instytucjami pieniądza elektronicznego), sprawowany zgodnie z przepisami:
    • ustawy o usługach płatniczych[18],
  • nadzór uzupełniający, sprawowany zgodnie z przepisami:
    • ustawy o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego[19],
  • nadzór nad sektorem kas spółdzielczych, sprawowany zgodnie z przepisami:

Komisja Nadzoru Finansowego nie obejmuje swoim nadzorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz ubezpieczenia zdrowotnego w Narodowym Funduszu Zdrowia. Podlegają one nadzorom właściwych ministrów. W przypadku podmiotów w żaden sposób niepodlegających pod jej kontrolę  (czyli działających nielegalnie, nie rejestrujących swojej działalności w żadnych instytucjach) – KNF ma prawo prowadzić czynności sprawdzające lub postępowanie wyjaśniające[20].

Przy KNF działa również Sąd Polubowny[21].

Przewodniczący i zastępcy przewodniczącego

W skład Komisji wchodzą: przewodniczący, trzech zastępców przewodniczącego i dziewięciu członków. Przewodniczącego Komisji powołuje prezes Rady Ministrów na pięcioletnią kadencję. Zastępców przewodniczącego powołuje i odwołuje prezes Rady Ministrów na wniosek przewodniczącego.

Członkowie Komisji

Członkami Komisji są:

  • Minister właściwy do spraw instytucji finansowych albo jego przedstawiciel,
  • Minister właściwy do spraw gospodarki albo jego przedstawiciel,
  • Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego albo jego przedstawiciel,
  • Prezes Narodowego Banku Polskiego albo delegowany przez niego członek zarządu Narodowego Banku Polskiego,
  • Przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  • Przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów,
  • Przedstawiciel Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (uczestniczy wyłącznie głosem doradczym),
  • Przedstawiciel Prezesa Urządu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (uczestniczy wyłącznie głosem doradczym),
  • Przedstawiciel ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, a jeżeli nie został wyznaczony – przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów (uczestniczy wyłącznie głosem doradczym).

Aktualny skład Komisji

  • Jacek Jastrzębski – przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego od 23 listopada 2018
  • Rafał Mikusiński – zastępca przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego od 12 marca 2019
  • Dagmara Wieczorek-Bartczak - zastępca przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego od 20 grudnia 2019

Pozostali członkowie (z prawem głosu):

  • Paweł Szałamacha – członek zarządu Narodowego Banku Polskiego delegowany przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego,
  • Wojciech Dyduch – przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  • Krzysztof Budzich – przedstawiciel ministra właściwego do spraw instytucji finansowych (Ministra Finansów),
  • Jan Pawelec – przedstawiciel ministra właściwego do spraw gospodarki (Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii),
  • Jan Wojtyła – przedstawiciel ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej),
  • Maciej Tomczak – przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów.

Pozostali członkowie (uczestniczą wyłącznie z głosem doradczym):

  • Tomasz Chróstny – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
  • Piotr Tomaszewski – prezes zarządu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,
  • Stanisław Żaryn – przedstawiciel ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych

Byli członkowie KNF (chronologicznie)

Byli przewodniczący KNF
Byli zastępcy przewodniczącego KNF
Byli przedstawiciele ministra właściwego do spraw instytucji finansowych
Byli przedstawiciele ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego
Byli przedstawiciele NBP

Byli przedstawiciele ministra właściwego do spraw gospodarki

Byli przedstawiciele Prezydenta RP

Byli przedstawiciele Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

Byli przedstawiciele Prezesa Rady Ministrów

Byli przedstawiciele Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Byli przedstawiciele ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych

Zgodnie z zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2019, od 1 kwietnia 2019 struktura organizacyjna Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego przedstawia się następująco[23]:

  • Departament Administracji
  • Departament Analiz i Strategii
  • Departament Audytu Wewnętrznego
  • Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej
  • Departament Bankowości Spółdzielczej
  • Departament Compliance
  • Departament Cyberbezpieczeństwa
  • Departament Firm Inwestycyjnych
  • Departament Funduszy Inwestycyjnych i Funduszy Emerytalnych
  • Departament Informatyki
  • Departament Innowacji Finansowych FinTech
  • Departament Inspekcji Bankowych
  • Departament Inspekcji Ubezpieczeniowych
  • Departament Komunikacji Społecznej
  • Departament Licencji Bankowych
  • Departament Licencji Ubezpieczeniowych
  • Departament Nadzoru Obrotu
  • Departament Nadzoru Ubezpieczeniowego i Monitorowania Ryzyk
  • Departament Organizacji, Controllingu i Budżetowania
  • Departament Postępowań
  • Departament Praktyk Rynkowych
  • Departament Prawny
  • Departament Rozwoju Regulacji
  • Departament Rozwoju Rynku Finansowego
  • Departament Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych i Instytucji Płatniczych
  • Departament Spółek Publicznych
  • Departament Współpracy Międzynarodowej
  • Departament Zakupów
  • Departament Zarządzania Zasobami Ludzkimi
  • Gabinet Komisji
  • Zespół Ochrony Informacji Niejawnych

Wydatki i dochody Komisji Nadzoru Finansowego są realizowane w części 70 budżetu państwa[24]. Zgodnie z art. 19 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym wszystkie wydatki stanowiące koszty działalności Komisji są pokrywane z wpłat wnoszonych przez podmioty nadzorowane.

W 2017 wydatki w części 70 wyniosły 216,70 mln zł, a dochody 198,66 mln zł[1]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 920 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 10 538 zł[2].

W ustawie budżetowej na 2018 wydatki Komisji Nadzoru Finansowego zaplanowano w wysokości 245,11 mln zł, a dochody 255,15 mln zł[25].

W 2007 roku została ujawniona przez podmiot Sovereign Capital S.A. afera dotycząca pobierania przez pracowników UKNF korzyści majątkowych od podmiotów nadzorowanych[26][27]. W roku 2009 wyszło na jaw, iż ówczesny przewodniczący KNF – Stanisław Kluza posiadał akcje Domu Maklerskiego IDM. W owym czasie brał udział w ofertach publicznych przeprowadzanych przez ten podmiot oraz według doniesień prasowych zarobił 1200% na akcjach samego IDM[28]. Dom Maklerski IDM wpadł w problemy finansowe niespełna rok po zakończeniu sprawowania funkcji przez Stanisława Kluzę[29]. Fundusz Idea TFI (później zmienił nazwę na Inventum, spółka nie była powiązana z bankiem Idea), kontrolowany przez Dom Maklerski IDM, upadł w 2014 roku wywołując wieluset milionowe straty dla klientów[30].

Afera KNF w 2018 r.

W listopadzie 2018 „Gazeta Wyborcza” ujawniła rozmowę przewodniczącego Komisji Marka Chrzanowskiego z Leszkiem Czarneckim, podczas której miała paść propozycja korupcyjna[31][32]. Chrzanowski złożył rezygnację z zajmowanego stanowiska[32]. Został zatrzymany przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, a prokuratura postawiła mu zarzut przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez inną osobę[33].

  Zobacz więcej w artykule Marek Chrzanowski (ekonomista), w sekcji Afera KNF.

Copyright