Timișoara

Timișoara
Ilustracja
Pałac Lloyd
Herb
Herb
Państwo  Rumunia
Okręg Temesz
Mer Dominic Samuel Fritz
Powierzchnia 130,5 km²
Wysokość 89 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

319 279[1]
2446,58 os./km²
Nr kierunkowy 02-56
Kod pocztowy 300000-300502
Tablice rejestracyjne TM
Położenie na mapie okręgu Temesz
Mapa lokalizacyjna okręgu Temesz
Timișoara
Timișoara
Położenie na mapie Rumunii
Mapa lokalizacyjna Rumunii
Timișoara
Timișoara
Ziemia45°46′22″N 21°14′46″E/45,772778 21,246111
Strona internetowa
Portal Portal Rumunia

Timișoara (daw. pol. Temeszwar, węg. Temesvár, niem. Temeswar, Temeschwar lub Temeschburg) – miasto w zachodniej Rumunii, ośrodek administracyjny okręgu Temesz, przemysł maszynowy, chemiczny, skórzany, włókienniczy, spożywczy. Ważny węzeł komunikacyjny, uniwersytet. Największe miasto i nieoficjalna stolica Banatu.

Temeszwar ok. 1900 r.

Pierwsze wzmianki o Timișoarze pochodzą z 1212 roku. W 1316 r. w mieście rezydował król węgierski Karol I Robert, następnie zamek przeszedł w ręce węgierskiego regenta i wojewody siedmiogrodzkiego Jana Hunyadyego. 20 lipca 1514 r. w mieście został okrutnie stracony György Dózsa – przywódca powstania chłopskiego na Węgrzech i w Siedmiogrodzie. W 1552 roku, po ponad miesięcznym oblężeniu, miasto bronione przez załogę dowodzoną przez Istvána Losonciego zajęli Turcy[2]. Po 164 latach Timișoara na 200 lat znalazła się pod panowaniem Austrii, a późniejszej w węgierskiej części monarchii austro-węgierskiej[3]. W sierpniu 1849 r. Węgrzy i Polacy dowodzeni przez gen. Józefa Bema stoczyli tu jedną z bitew powstania węgierskiego.

W XIX w. węgierski Temeszwar jako pierwsze miasto w Europie[4] i drugie na świecie po Nowym Jorku otrzymał elektryczne oświetlenie uliczne.

20 grudnia 1989 roku po krwawych zamieszkach Timișoara została ogłoszona pierwszym wolnym miastem w Rumunii. Powodem wybuchu buntu było przymusowe przesiedlenie węgierskiego pastora ewangelickiego Lászlo Tőkésa zorganizowane przez tajną policję Securitate[3].

Według spisu z 2002 r. miasto Timișoara liczyło 317 660 mieszkańców. Skład etniczny według spisu z 2002 roku:[5]

Port lotniczy Timișoara "Traian Vuia"

W mieście znajduje się międzynarodowy Port lotniczy Timișoara.

Główną stacją kolejową jest Timișoara Nord.

Zamek Hunyadych
Stary Ratusz
  • Zamek Hunyadych(rum.) (Castelul Huniade) – zamek, sięgający XIV w., pierwotnie wzniesiony w l. 1308–1315 przez króla Węgier Karola Roberta, następnie na nowo w l. 1443–1447 przez węgierskiego magnata Jánosa Hunyadyego, przebudowywany w XVII-XIX w., współcześnie mieści Muzeum Banatu(rum.)
  • Stary Ratusz(rum.) z l. 1731–1734
  • Katedra św. Jerzego (katedra węgierska) z l. 1736–1754
  • Sobór Wniebowstąpienia Pańskiego (katedra serbska) z l. 1745–1748
  • Pałac książąt Eugen z XVIII w.
  • Dom Cuzy (od nazwiska jego pierwszego właściciela) – powstał XVIII wieku w stylu barokowym. W 1894 przeszedł pierwszą gruntowną renowację i przebudowę w stylu eklektycznym. Obecnie hotel[6]
  • Figura św. Jana Nepomucena z 1722 r.
  • Kolumna Trójcy Świętej z 1740 r.
  • Figura Maryi i św. Jana Nepomucena z 1756 r.
  • Kasyno Wojskowe(rum.) z l. 1744–1775 (barokowe)
  • Pałac serbskich biskupów
  • Dom Katarzyny Hertl z 1842, zaprojektowany przez budowniczego Timisoary Antona Schmidta[7]
  • Pałac Dykasterii(rum.) z l. 1855–1860
  • Synagoga z l. 1863–1865
  • Kościół św. Katarzyny(rum.) z l. 1887–1889
  • Nowa Synagoga z l. 1895–1899
  • Ratusz, wzniesiony w XX w. według projektu László Székelyego
  • Sobór Trzech Świętych Hierarchów (katedra rumuńska) z l. 1937–1940

W mieście tym siedzibę ma rumuński klub piłkarski FC Politehnica Timișoara, który został założony w 1921 roku. Drużyna swoje domowe mecze rozgrywa na stadionie Dan Păltinișanu, którego pojemność wynosi 32 tys. widzów[8]. Siedzibę ma tu też klub piłkarski Ripensia Timișoara założony w 1928 roku.

  • Władysław Limanowski (ur. 1840, Rawa Ruska) – projektował miejscowy teatr, przy którego budowie był kierownikiem[9].

Copyright