Eksploatacijski film

Eksploatacijski film je izraz kojim se označava široka grupa igranih i, rjeđe, dokumentarnih filmova, odnosno uz njih vezanih žanrova i podžanrova kojima je zajedničko nastojanje da se na, uvjetno rečeno, "sirovi" i eksplicitan način iskoristi, odnosno eksploatira, sklonost publike prema prikazu seksa i nasilja, odnosno interes za sadržaje kojih nema u "pristojnim" ili mainstream filmovima.

Pojam eksploatacijski film (engleski: exploitation film) se prvi put pojavio u SAD 1960-ih kako bi se označili filmovi, najčešće napravljeni s niskim budžetom i u nezavisnoj produkciji, odnosno izvan sistema velikih studija koji su bili karakteristika za tzv. Stari Hollywood. Taj se izraz proširio i na ne-američke filmove napravljene za američko, odnosno zapadno tržište koji su se s Hollywoodom nastojali natjecali rušenjem njegovih konvencija i ograničenja po pitanju sadržaja. Autori eksploatacijskih filmova su, pogotovo u ranijim decenijama, često nastojali iskoristiti i interes publike za razne oblike društvene patologije, najčešće one čiji je senzacionalistički prikaz u medijima stvarao moralnu paniku, a cenzuru su nastojali izbjeći kvazimoralističkim pristupom ili tvrdnjama da imaju poučan, odnosno obrazovni sadržaj.

Neki od najpoznatijih podžanrova eksploatacijskog filma su:

  • biker film, posvećen supkulturi bikera;
  • peplum, pseudohistorijski filmovi s radnjom smještenom u grčko-rimski svijet;
  • spaghetti western;
  • blaxpolitation, akcijski/gangsterski filmovi čiji su protagonisti bili američki Crnci; poslužio je kao inspiracija za:
    • hixploitation, akcijski/gangsterski filmovi smješteni u milje ruralne SAD čiji su protagonisti siromašni bijelci
  • giallo, italijanski kriminalistički filmovi i trileri;
  • mondo film, dokumentarci posvećeni prikazu "šokantnih" i bizarnih tema;
  • žene u zatvoru, s podvrstama:
    • nazisploitation, žene kao zarobljenice nacista;
    • nunsploitation, žene zatvorene u samostanima
  • vigilante film, čiji je protagonist vigilante, odnosno privatni građanin koji se umjesto vlasti obračunava sa kriminalcima i zlikovcima;
  • slasher film, horor-film u kome su protagoniste žrtve homicidalnog manijaka;
  • splatter film, horor-film čija je specijalnost eksplicitni prikaz sakaćenja i komadanja ljudskog tijela i prolivanja krvi;

Copyright