Koordinatasit taledavik

Kaed Tala, in kel pajonons videt (horitätiko) e lunet (penditiko), ma proyek ela Eckert VI; fomam gretikum (pdf, 1,8MB).

Koordinatasit taledavik dälon ad patön topi alik su tal yufü koordinatasit sferik labü koordinats kil baiädü tulaxab Tala.

Stabü teorods Babülonänanas vönik, poso pämenodöls fa hiel Ptolemaios: tikan ä taledavan Grekänik, sirk lölik padilon ad grads 360 (= 360°).

Videt: phi (φ) e lunet: lambda (λ).
  • videt (brefod: Vid.) binon maf gula zänodü koordinatasit vü pün seimik su taled e plen kamik kveatora. Liens yümöl pünis otvidetik panemons videtasirks e däsinons sirkis otzänodilabik su taled. Povs binons videtü 90°: nolüdapov 90° N e sulüdapov 90° S. Videtasfer nulgradik binon kveator: lien, kö Glöpalafs Nolüdik e Sulüdik miedons.
  • lunet (brefod: Lun.) binon maf gula vesüdik u löfudika, zänodü koordinatasit, vü pün seimik su taled e plen kamik liena nolüdo-sulüdik vilädik vü povs taledavik tel. Liens yümöl pünis otlunetik panemons meridians. Meridans binons laf lunetasirkas e no binons paralelik, ibä kolkömons okis lä povs nolüdik e sulüdik. Meridian ut, kel keninükon topami Küpedöpa Regik in Greenwich (nilü London in Regän Pebalöl), binon lien nulalunetik bevünetik: Meridian Balid.

Me guls tel at, mögos ad dientifükön e patön topami topa alseimik su Tal. Samo, zif: Baltimore, in tat: Maryland, in Lamerikän, labon videti mö 39,3° nolüdiki e luneti mö 76,6° vesüdiki (Samafomot:Coord/dec2dms/dmN Samafomot:Coord/dec2dms/dmW / 39.3°N 76.6°W / 39.3; -76.6). If däsinoy vektori de zänod Tala jü pün lä gul mö 39,3° nolüdü kveator e 76,6° vesüdü Greenwich, vektor at orivon zifi: Baltimore.

Vönaoloveiko, grads padilons ad minuts (1/60 grada bal; brefod: ’ ü m) e sekuns (1/60 minuta bal; brefod: ’’ ü s). Koordinats papenons ma fomäts distöfik, ab ai labü sökaleod: videt-lunet:

  • GMS: Grad:Minut:Sekun (49°30’00’’-123°30’00’’ ü 49g30m00s-123g30m002)
  • GM: Grad:Minut (49°30,0’-123°30,0’ ü 49g30,0m-123g30,0m)
  • GD: Grad Degnumatik (49,5000°-123,5000° ü 49,5000g-123,5000g), kösömiko labü numats 4 po liniül.

Ad dientifükön lölöfiko topi su, in, u love taled, neodoy i geiloti: topam penditik topa tefü zänod koordinatasita, u tefü sürfat (ma miedet semik). Suvo geilot panotodon as fagot penditik de talasürfat, ab, kodü telplänov vödas: „sürfat“ e „penditik“ in yümed at, binos gudikum ad notodön oni tefü nivod kuratikumo pemiedetöl äs melanivod zänedik (kuratikumo „geoid“ panemöl). Fägot de talazänod kanon pagebön tefü topams dibik in tal, u tefü topams in spad plödatalik.

  • Nafamasits
  • Nünasit taledavik (ü GIS: Geographic information system)
  • Geokots
  • Topamasit talaglöpik (ü GPS: Global Positioning System)
  • Kaedaproyek

In Linglänapük:

Other Languages

Copyright